DISCUSSION: Critical Listening: Warszawa

Legenda głosi, że w 1976 roku David Bowie wysiadł z pociągu w Warszawie, trafił do sklepu z płytami i natknął się na winyl z muzyką ludową. To właśnie ten materiał później przetworzył z Brianem Eno w utworze „Warszawa” z płyty “Low”. Na tegorocznym Unsoundzie, pięćdziesiąt lat po tamtym zdarzeniu, polski kompozytor Piotr Kurek i artysta Wilhelm Sasnal sięgną do oryginalnej pieśni ludowej, reinterpretując ją przez muzykę i obraz z udziałem Zespołu Pieśni i Tańca „Śląsk” – odpowiedzialnego za pierwotne nagranie. Z Kurkiem, Sasnalem oraz Matem Schulzem – kuratorem projektu i współzałożycielem Unsoundu – porozmawiają Liz Pelly i Max Alper podczas nagrywanego na żywo odcinka podcastu „Critical Listening”, poświęconego temu, jak dziś rozumiemy muzyczny wpływ i reinterpretację.

W pewnym sensie unsoundowa „Warszawa” odzyskuje polską pieśń, którą Bowie opisywał raczej w kategoriach zamglonej, onirycznej inspiracji niż jako realnie istniejący materiał źródłowy swojej kompozycji. W tym kontekście szczególnie ciekawie wybrzmiewają pytania o proces twórczy i jego relację z takimi gestami jak uznanie źródeł czy zawłaszczenie. Sprawa komplikuje się dziś jeszcze bardziej: współczesna branża muzyczna z jednej strony staje się coraz bardziej skłonna do sporów prawnych, często tracąc z oczu to, jak powstają i krążą artystyczne idee, a z drugiej – zalewa ją muzyka generowana przy użyciu AI, zacierająca twórcze rodowody, mechanizująca kreatywność i wzmacniająca ahistoryczne, pozbawione kontekstu podejście do kultury. Czy taki utwór jak „Warszawa” mógłby w ogóle powstać w 2026 roku?